على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

1674

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

رفتن روب ( roftan - rub ) ا . پ . جاروب . رفتنگاه ( raftan - g h ) ا . پ . جاى رفتن و محل عبور كردن . و رفتنگاه آب : نهر و جوى و مجراى آب . رفتنى ( raftani ) ا و ص . پ . گذشتنى . و در گذشتنى . و هر چيز كه مىرود و مىگذرد . و معدوم شونده و فناپذير . رفت و آمد ( raft - o - mad ) ا . پ . تردد و رفت آمد . رفت و رو ( rofto - ru ) و رفت و روب ( roft - o - rub ) ا . پ . جاروب . و جاروب كردن و كناسة . رفت و گذشت ( rafto - gozact ) ا . پ . ماضى و رفت گذشت . رفته ( rafte ) ام . پ . از رفتن گذشته . و مفقود شده . و مرده و فوت شده . رفته ( rofte ) ا و ص . پ . جاروب شده . و خاكروبه . رفته رفته ( rafte - rafte ) م ف . پ . پا به پا و قدم بقدم و درجه بدرجه و متدرجا و كم كم و در امتداد زمان . رفته روب ( rofte - rub ) ا . پ . جاروب . و كناسة و جاروب كردن . رفتيه ( raftiye ) ا . پ . آن مقدارى از مال كه خرج و صرف كرده باشند ضد آمديه كه در رفت نيز گويند . رفث ( rafas ) ا . ع . جماع . و سخن زنان در جماع . و فحش زنان . قوله تعالى : فَلا رَفَثَ وَ لا فُسُوقَ وَ لا جِدالَ فِي الْحَجِّ اما الرفث الجماع و اما الفسوق الكذب و اما الجدال قول الرجل لا و اللّه و بلى و اللّه و سباب الرجل الرجل . رفث ( rafas ) م . ع . رفث فى منطقه رفثا و رفوثا ( از باب سمع و نصر و كرم و ضرب ) : فحش گفت و تصريح كرد كنايهء ذكر نكاح را . و رفث امرأته و اليها : جماع كرد با زن خود . رفد ( rafd ) م . ع . رفد فلانا رفدا و رفادة ( از باب ضرب ) : عطا كرد فلان را و يارى نمود . و رفد على البعير : رفاده بست بر شتر . رفد ( refd ) ا . ع . دهش و عطا . و هريق رفده يعنى بمرد . رفد ( refd ) و ( rafd ) ا . ع . كاسهء بزرگ و كاسهء بزرگ كه در آن شير دوشند . رفراف ( rafr f ) ا . ع . شتر مرغ نر . و مرغى كه آن را خاطف ظله نيز گويند . رفرف ( rafraf ) ا . ع . جامه‌هاى سبز كه از آن گستردنى و مجالس سازند . و دامنهاى خرگاه . و كرانه‌هاى زره كه آونگان باشد . و شاخه‌هاى افتاده و فروهشتهء از درخت كنار و درخت پيلو . و كنارهء محبسها و فرشها كه زايد بر آن باشد . و هر چيز كه زائد باشد و تا كرده شود . و گستردنى و افگندنى . و يك نوع ماهى دريائى . و يك نوع درختى در يمن . و روزن . و بالشچه . و تلاق . و درخت تازهء فروهشته شاخ . و مرغزار . و پاره‌اى كه ما بين سراپرده و خرگاه دوزند . و زيباى تنك . و آنچه از زره به خود بسته بر پشت اندازند . و چوبى عريض كه هر دو طرف آن در ديوار گذاشته متاع شگرف خانه بر آن نهند . رفرفة ( rafrafat ) ا . ع . واحد رفرف يك كرانهء از زره كه آونگان باشد . و دامن خرگاه . و يك چوب پهنا كه دو سر آن را در ديوار گذاشته متاع نفيس خانه را بر آن اندارند . رفرفة ( rafrafat ) م . ع . بانگ كردن . و جنبانيدن شتر مرغ نر بال را وقتى كه خواهد بر چيزى فرود آيد . و رفرف الطائر جناحيه : بال گسترد و جنبانيد آن مرغ بال را هنگامى كه خواهد فرود آيد . رفز ( rafz ) م . ع . رفزه رفزا ( از باب ضرب ) : زد او را . و ما يرفز منه عرق يعنى بر نمىجهد از آن رگى . رفس ( rafs ) م . ع . رفسه رفسا و رفاسا . مر . رفاس . رفسة ( rafsat ) ا . ع . صدمهء بپاى بر سينه . رفش ( rafc ) ا . پ . درفش . رفش ( rafc ) ا . ع . اكل . و الرفش و القفش يعنى اكل و نكاح . رفش ( rafc ) م . ع . رفش الشيئ رفشا ( از باب نصر ) : كوفت آن چيز را . و نيز رفش : نيك خوردن و نوشيدن در فراخى و نعمت . و بر آغالانيدن . رفش ( rafc ) و ( rofc ) ا . ع . بيل . المثل : من الرفش الى العرش دربارهء كسى گويند كه بجاه و عزت رسد بعد از خوارى و مذلت . رفش ( rofc ) ص . ع . ج . ارفش و رفشاء . رفش ( rafac ) م . ع . رفش رفشا ( از باب سمع ) : كلان شد گوش وى . رفشاء ( rafc ' ) ص . ع . مونث ارفش يعنى كلان گوش . ج : رفش . رفصة ( rofsat ) ا . ع . مقلوب فرصة نوبت آب و يا هر نوبتى . رفض ( rafz ) م . ع . رفض الشيئ رفضا ( از باب نصر و ضرب ) : ماند و ترك داد آن چيز را و بينداخت . و رفض الابل رفضا فرفضت من رفوضا : بچرا گذاشت شتران را تا متفرق چرند در چراگاه پس بچرا شدند تنها در نظر راعى . رفضت النخل : پراكنده گرديد خوشهء خرما و بيفتاد پوست تنك آن . و رفض الوادى : فراخ شد رودبار .